Παιχνίδια με τα επικίνδυνα απόβλητα

Παίζουν οι αλήτες με τα τοξικά απόβλητα, και την υγεία μας

Μπορεί ο αποτεφρωτήρας Επικίνδυνων Ιατρικών Αποβλήτων (ΕΙΑ) στα Ανω Λιόσια να υπολειτουργεί, ο ΕΣΔΚΝΑ όμως μεθοδεύει τη μετατροπή του ώστε να δέχεται προς επεξεργασία και τοξικά απόβλητα από βιομηχανίες. Η σχετική μελέτη που εκπονήθηκε προτείνει η τοξική τέφρα που θα παράγεται να καταλήγει σε ειδικό «κύτταρο» του ΧΥΤΑ Φυλής! Κι όλα αυτά παρ' ότι δεν έχει ακόμα αντιμετωπιστεί το μεγάλο πρόβλημα της διαχείρισης των επικίνδυνων υπολειμμάτων που εδώ και χρόνια παράγει η μονάδα. Χιλιάδες τόνοι ιπτάμενης και καθιζάνουσας τέφρας αποθηκεύονται μέσα στη χωματερή, σε χώρους που δεν πληρούν τις στοιχειώδεις περιβαλλοντικές προδιαγραφές και τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας για τους εργαζόμενους. Η μελέτη αναφέρει ότι η μέγιστη επιπλέον ποσότητα που θεωρητικά θα μπορεί να παραλαμβάνει ο αποτεφρωτήρας, εκτιμάται σε 5.500 τόνους ετησίως. Πρόκειται για ελάχιστο μέρος από τη συνολικά παραγόμενη ποσότητα των επικίνδυνων και τοξικών αποβλήτων στη χώρα μας, που εκτιμάται σε πάνω από 300.000 τόνους ετησίως. Δύο χρόνια μετά, ο αποτεφρωτήρας επεξεργάζεται μόλις 12 τόνους επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων την ημέρα, ενώ η δυναμικότητά του είναι για 30 τόνους. Σήμερα τα δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία της Αττικής παράγουν ετησίως 7.300 τόνους. Χύμα 2.000 τόνοι τέφρας.Τον Ιούλιο του 2007, στελέχη του ΕΣΔΚΝΑ παραδέχτηκαν ότι η επικίνδυνη στάχτη που προκύπτει από τον αποτεφρωτήρα αποθηκεύεται «προσωρινά» στη χωματερή, αλλά διαβεβαίωναν ότι…
Ixnos

Κι όλα αυτά παρ' ότι δεν έχει ακόμα αντιμετωπιστεί το μεγάλο πρόβλημα της διαχείρισης των επικίνδυνων υπολειμμάτων που εδώ και χρόνια παράγει η μονάδα. Χιλιάδες τόνοι ιπτάμενης και καθιζάνουσας τέφρας αποθηκεύονται μέσα στη χωματερή, σε χώρους που δεν πληρούν τις στοιχειώδεις περιβαλλοντικές προδιαγραφές και τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας για τους εργαζόμενους.
Υπολειτουργεί η μονάδα
Την ευθύνη διαχείρισης της μονάδας έχει η κοινοπραξία «Ηλέκτωρ Α.Ε.-Παντεχνική Α.Ε.-Αρση Α.Ε.» η οποία τον Φεβρουάριο του 2007, έπειτα από διεθνή διαγωνισμό, ανέλαβε τη λειτουργία της.
Δύο χρόνια μετά, ο αποτεφρωτήρας επεξεργάζεται μόλις 12 τόνους επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων την ημέρα, ενώ η δυναμικότητά του είναι για 30 τόνους. Σήμερα τα δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία της Αττικής παράγουν ετησίως 7.300 τόνους.
Ο ΕΣΔΚΝΑ θεωρεί ότι τη βασική ευθύνη για την υπολειτουργία του αποτεφρωτήρα έχουν οι διοικήσεις των νοσοκομείων, που δεν στέλνουν τις ποσότητες που πρέπει, αλλά και οι νομαρχίες, που δεν τα ελέγχουν. Ωστόσο, η τιμή ανά κιλό έχει καθοριστεί σε διπλάσιο ύψος από τις αντίστοιχες τιμές στην Ευρώπη.
*Η πρώτη απόπειρα για τη μετατροπή της εγκατάστασης έγινε το Μάρτιο του 2008. Οι αρμόδιοι υπουργοί απέφυγαν τότε διακριτικά να βάλουν την υπογραφή τους για την καύση και άλλων αποβλήτων.
*Τον Δεκέμβριο του 2008, όμως, ενέκριναν νέους περιβαλλοντικούς όρους, σύμφωνα με τους οποίους, η μονάδα θα δέχεται όλα τα είδη των ΕΙΑ αποβλήτων, κάτι που δεν προβλεπόταν μέχρι τότε (υπό την προϋπόθεση να γίνουν τεχνικές βελτιώσεις.
*Τον περασμένο Ιούνιο ο ΕΣΔΚΝΑ επανήλθε, χωρίς μέχρι σήμερα να πάρει κάποια συγκεκριμένη απάντηση. Το βασικό επιχείρημα της μελέτης (που συνέταξε η κοινοπραξία) ήταν η... υπολειτουργία του αποτεφρωτήρα.
Οι συντάκτες υποστήριξαν ότι από τη στιγμή που τα ΕΙΑ δεν καλύπτουν τη δυναμικότητα της εγκατάστασης, μια σειρά από τεχνικές τροποποιήσεις μπορούν να την κάνουν να δέχεται και άλλα απόβλητα, τα οποία «προσομοιάζουν» με εκείνα που ήδη δέχεται ο αποτεφρωτήρας:
Ανάμεσά τους, συσκευασίες που περιέχουν κατάλοιπα επικίνδυνων ουσιών ή έχουν μολυνθεί από αυτές, φυτοφάρμακα, χρώματα, μελάνες, κόλλες, ρητίνες, απορρυπαντικά που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες και ζωϊκά αποβλητα. Η στάχτη που θα προκύπτει από την καύση τους θα υφίσταται στερεοποίηση με τσιμέντο και ειδικά υλικά. Στην συνέχεια θα καταλήγει σε ειδικό «κύτταρο» στο ΧΥΤΑ Φυλής.
*Μόνο ως παράδοξη μπορεί, λοιπόν, να εκληφθεί η επισήμανση της έκθεσης ότι η παραλαβή άλλου είδους αποβλήτων θα εξετάζεται αποκλειστικά στην περίπτωση που τα εισερχόμενα ΕΙΑ δεν επαρκούν για την πλήρη λειτουργία του αποτεφρωτήρα.
*Τα στοιχεία δείχνουν ακριβώς το αντίθετο: Η μελέτη αναφέρει ότι η μέγιστη επιπλέον ποσότητα που θεωρητικά θα μπορεί να παραλαμβάνει ο αποτεφρωτήρας, εκτιμάται σε 5.500 τόνους ετησίως. Πρόκειται για ελάχιστο μέρος από τη συνολικά παραγόμενη ποσότητα των επικίνδυνων και τοξικών αποβλήτων στη χώρα μας, που εκτιμάται σε πάνω από 300.000 τόνους ετησίως.
*Ο πρόεδρος της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης Φιλ. Κυρκίτσος διατυπώνει επιφυλάξεις: «Είμαι αντίθετος στη δημιουργία μας μονάδας καύσης τοξικών αποβλήτων στη χώρα μας. Η διαχείριση των τοξικών ουσιών μπορεί να αντιμετωπιστεί με πολιτικές πρόληψης και μείωσης αλλά και με τη δημιουργία καλά οργανωμένων ΧΥΤΕΑ».
Προσθέτει ακόμη πως «ένα τέτοιο έργο απαιτεί σοβαρή μελέτη χωροθέτησης όπως και την αναγκαία διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες για την αναλυτική τεκμηρίωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον καθώς και των μέτρων αντιμετώπισής τους».
*Μέχρι τώρα, μόνο τα αρμόδια υπουργεία γνωρίζουν τα σχέδια του ΕΣΔΚΝΑ.
Χύμα 2.000 τόνοι τέφρας
Τον Ιούλιο του 2007, στελέχη του ΕΣΔΚΝΑ παραδέχτηκαν στην «Κ.Ε.» ότι η επικίνδυνη στάχτη που προκύπτει από τον αποτεφρωτήρα αποθηκεύεται «προσωρινά» στη χωματερή, αλλά διαβεβαίωναν ότι το πρόβλημα θα λυθεί.
Πρόσφατες φωτογραφίες αποκαλύπτουν ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει. Η αποθήκευση συνεχίζεται αδιάκοπα, ακόμη και σε εξωτερικούς χώρους του ΧΥΤΑ. Κατάσταση που κρύβει κινδύνους για το περιβάλλον (τι θα γίνει σε περίπτωση ξαφνικών έντονων καιρικών φαινομένων;) και τους εργαζόμενους (τηρούνται όλα τα μέτρα ασφαλείας;).
*Ομως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης είναι η μελλοντική εναπόθεση της τέφρας στον ΧΥΤΑ ως αδρανές απόβλητο. Η δυνατότητα αυτή περιέχεται μέσα στους περιβαλλοντικούς όρους που εγκρίθηκαν τον Δεκέμβρη του 2008 από τους υπουργούς ΠΕΧΩΔΕ, Υγείας και Εσωτερικών. Η
διαδικασία προβλέπει την επεξεργασία του επικίνδυνου υλικού σε μονάδα αδρανοποίησης - στεροποίησης, που θα κατασκευαστεί σε χώρο της χωματερής (έργο που ήδη έχει δρομολογηθεί). Προϋπόθεση για την διάθεση της τέφρας είναι ο έλεγχος της από διαπιστευμένο εργαστήριο. Επίσης τονίζεται ότι «σε κάθε περίπτωση πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι μεταφορές εκτός του ΧΥΤΑ».
*Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα κατάλοιπα της μονάδας πρέπει να εξετάζονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες (ΥΠΕΧΩΔΕ, υπουργείο Υγείας, νομαρχία) και, ανάλογα με την επικινδυνότητά τους, να καταλήγουν είτε σε ΧΥΤΑ (πάντα ξεχωριστά από τα άλλα απορρίμματα) είτε σε Χώρος Υγειονομικής Ταφής Επικίνδυνων Αποβλήτων του εξωτερικού, καθώς τέτοια εγκατάσταση δεν υπάρχει στην Ελλάδα.
*Θυμίζουμε ότι ο πρόεδρος του ΕΣΔΚΝΑ και δήμαρχος Κηφισιάς Ν. Χιωτάκης δήλωνε το 2007 στην «Κ.Ε.» ότι «ο ανάδοχος των υπηρεσιών στη μονάδα έχει υποβάλει αίτημα στο υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ για την εξαγωγή της τέφρας σε ειδική μονάδα επεξεργασίας επικινδύνων αποβλήτων στο Ντίσελντορφ της Γερμανίας».
*Τότε είχαν συγκεντρωθεί περίπου 1.000 τόνοι. Σήμερα πιθανόν να ξεπερνούν τους 2.000, δεδομένου ότι η στάχτη καλύπτει το 15% των απορριμμάτων που δέχεται ο αποτεφρωτήρας. Μέχρι σήμερα, ο ΕΣΔΚΝΑ δεν έχει παρουσιάσει στοιχεία αναλύσεων της στάχτης του αποτεφρωτήρα που κατά κανόνα περιέχουν βαρέα μέταλλα και διοξίνες.